تاریخ نظریه: 1399/10/01
شماره نظریه: 7/99/1336
شماره پرونده: 99-139-1336 ح
در بیعنامهای با موضوع انتقال یک باب منزل مسکونی، طرفین در تحریر شماره اصلی پلاک ثبتی اشتباه میکنند؛ اما نشانی و مشخصات مبیع به صورت کامل قید میشود و ابهامی در این خصوص وجود ندارد. فروشنده تعهد می کند که در تاریخ معین وکالتنامه رسمی به نام خریدار تنظیم کند. توضیح آنکه مالک رسمی شخص ثالثی بوده و فروشنده حاضر با بیعنامه خرید از مالک رسمی و وکالت رسمی مبادرت به فروش نموده است و مبیع را به وی تحویل و در صورت تأخیر در انجام تعهد روزانه مبلغی را به عنوان خسارت قراردادی پرداخت کند. متعاقب آن به دلیل عدم اجرای تعهدات فروشنده با توجه به شرط داوری قید شده در قرارداد، درخواست ارجاع امر به داوری با شماره پلاک ثبتی اشتباه صورت میپذیرد و فروشنده در جریان داوری نیز بدون هیچگونه ایرادی نسبت به مبیع و شماره پلاک، ادعای فسخ قرارداد را مطرح می کند و در نهایت با توجه به تعهدات قراردادی رای داوری با ذکر شماره بیعنامه به الزام فروشنده به تنظیم وکالتنامه در خصوص پلاک (پلاک با شماره ثبتی اشتباه)، تحویل مبیع و پرداخت خسارت تأخیر روزانه صادر میشود و رای موصوف نیز بدون هیچگونه اعتراضی قطعی میشود. حال در مقام اجرای رای داور سوالات ذیل مطرح میباشد:
اولاً، آیا قاضی در مقام صدور اجراییه رای داوری میتواند در خصوص مشخصات مالک پلاک ثبتی جهت بررسی صحت رای داوری استعلام کند؟
ثانیاً، با توجه به مشخص بودن مبیع در هنگام عقد و ذکر نشانی آن در بیعنامه، آیا صرف اشتباه در شماره پلاک ثبتی مانع از اجرای رای داور است؟ به بیانی دیگر، آیا امکان صدور اجراییه بدون ذکر شماره پلاک بدین نحو که محکومعلیه مکلف به تنظیم وکالتنامه در خصوص مبیع موضوع بیعنامه است، وجود دارد؟
ثالثاً، در صورتی که تنظیم وکالتنامه رسمی به دلیل اشتباه بودن شماره پلاک ثبتی امکانپذیر نباشد، آیا تجزیه رای و صدور اجراییه در خصوص تحویل مبیع و نیز خسارت تأخیر روزانه مقدور است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
اولاً، طبق ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، رای داور در صورت صدق یکی از بندهای آن ماده باطل است و قابلیت اجرایی ندارد؛ لذا دادگاه پیش از صدور دستور اجرا، صحت رای داور را بررسی و در این راستا در صورت نیاز از اداره ثبت اسناد و املاک یا دیگر مراجع استعلام لازم را انجام میدهد. در فرض سوال، در صورتی که پلاک ثبتی که به اشتباه در رای داور قید شده، وجود خارجی نداشته باشد و رای صادره خللی به حقوق شخص ثالث وارد نکند، دادگاه میتواند به منظور احراز صحت این امر و عدم مخالفت رای داور با قوانین موجد حق و عدم مخالفت با مندرجات دفتر املاک از اداره ثبت محل استعلام کند و در صورت انطباق پلاک ثبتی با مبیع دستور اجرای رای را صادر کند.
ثانیاً، با توجه به این که طبق ماده 495 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، رای داوری بین طرفین و قائممقام آنان معتبر است و نسبت به اشخاص ثالث تأثیری ندارد، در صورتی که پلاک ثبتی قید شده در رای متعلق به شخص ثالث باشد و امکان تصحیح رای طبق مقررات ماده 487 قانون مذکور وجود نداشته باشد، اشتباه در پلاک ثبتی مانع اجرای رای خواهد بود؛ اما در صورتی که پلاک ثبتی قید شده در رای، همانگونه که در متن سوال آمده، وجود خارجی نداشته و در نتیجه رای داور تزاحمی با حقوق اشخاص ثالث نداشته باشد، دادگاه با احراز انطباق پلاک ثبتی واقعی با مبیع میتواند دستور اجرای رای را بدهد.
ثالثاً: مستفاد از بند 3 ماده 489 قانون یادشده ممکن است بخشی از رای داور باطل و غیر قابل اجرا و بخش دیگر قابل اجرا باشد؛ در نتیجه در فرض سوال دادگاه میتواند بخشی از رای (الزام به تحویل مبیع و پرداخت خسارت) را اجرا و بخش دیگر را غیرقابل اجرا اعلام کند.