تاریخ نظریه: 6/6/1401
شماره نظریه: 7/1401/509
شماره پرونده: 1401-44-509 ح
۱-آیا موسسات داوری که به عنوان داور سازمانی عمل میکنند، در اختلافات راجع به قرارداد اجاره با توجه به اینکه مدت قرارداد اجاره به اتمام رسیده است، میتوانند به فروعات آن از جمله خسارت تاخیر در تحویل عین مستاجره رسیدگی کنند یا فقط میتوانند به اختلافات پیشآمده (در زمان حاکمیت قرارداد) رسیدگی کنند؟
2- چنانچه مستاجر ملک استیجاری را پس از اتمام قرارداد تخلیه نکند، آیا موسسات داوری از پیش تعیینشده در متن قرارداد میتوانند داوری کنند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
اولا سپری شدن مدت قرارداد اجاره یا هر قراردادی که مقید به مدت است، به معنای بیاعتباری قرارداد نیست و مفاد قرارداد به منظور تعیین تعهدات و مسئولیتها و حقوق طرفین حاکم است. در نتیجه داور یا سازمان داوری مرجوعالیه به درخواست هر کدام از طرفین باید به اختلاف ایجاد شده در محدوده شرط داوری رسیدگی کرده و رای خود را صادر کند.
ثانیا با توجه به مواد 454 و 496 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، ارجاع اختلافات ناشی از قرارداد اجاره از جمله تخلیه عین مستاجره به داوری منعی ندارد و داور میتواند طبق مقررات رسیدگی و رای خود را در خصوص تخلیه عین مستاجره صادر کند. این رای وفق مقررات قانونی توسط دادگاه صالح اجرا میشود. اما رای داور وصف دستور تخلیه ندارد، زیرا مطابق ماده 3 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 صدور دستور تخلیه صرفا توسط مرجع قضایی صالح امکانپذیر است.