پرسش
در پروندهای با موضوع ابطال رای داور ملاحظه میگردد؛ داور اقدام به صدور رای در مهلت مقرر مطابق تبصره ماده ۴۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی نموده اما نسبت به تسلیم رای مطابق تکلیف مندرج در ماده ۴۸۵ قانون آیین دادرسی مدنی اقدام ننموده، حال آیا میتوان با استناد به بند ۴ از ماده ۴۸۹ از قانون آیین دادرسی مدنی، رأی داور را باطل دانست؟ آیا بند ۴ ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی تنها مربوط به عدم صدور رای در مهلت مقرر است یا مشمول عدم تسلیم در مهلت نیز میباشد؟ آیا بین بطلان رای داور و عدم قابلیت اجرای رای مشعر در صدر ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی تفاوت وجود دارد و میتوان تفکیک قائل شد یا قانونگذار در مقام بیان توامان ضمانت اجرای بطلان رای داور بوده؟ به عبارتی؛ آیا میتوان برای عدم تسلیم رای داور در موعد مقرر ضمانت اجرای عدم قابلیت اجرای رای داور را در نظر گرفت بدون اینکه حکم به بطلان ان صادر گردد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به فرض سوال: 1- بله درصورتیکه داور ظرف مهلت مقرر در ماده 485 قانون مدنی رأی داوری را تقدیم و تسلیم دادگاه ننماید به استناد بند 4 ماده 489 میتوان رأی داوری را باطل دانست (البته با حکم دادگاه). 2- بند 4 ماده 489 آ.د.م شامل تسلیم در مهلت مقرر هم میشود. 3- رأی داور باطل است و قابلیت اجرایی ندارد مذکور در صدر ماده 489 هر دو به معنای بلااثر و کان لم یکن بودن رأی داور میباشد.
نظر اکثریت
با عنایت به این که قانونگذار در بند 4 از ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی اشعار داشته چنانچه رای داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم گردد از موارد ابطال رای و عدم قابلیت اجرای رای میباشد لذا مطابق نص ماده تنها در موردی که رای داور خارج از موعد صادر و به تبع آن خارج موعد تسلیم گردد مشمول ماده فوقالذکر بوده و چنانچه رأی در موعد صادر گردد قابلیت اجرا دارد حتی اگر تسلیم بعد از موعد قانونی باشد چراکه قانونگذار موعدی برای تسلیم رأی داور مقرر ننموده و تنها در ماده 485 قانون ایین دادرسی مدنی اشعار داشته اگر طرفین طریق خاصی برای ابلاغ رای داور تعیین ننمایند؛ داور مکلف است رأی خود را به دفتر دادگاه ارجاعکننده یا دادگاه صالح تسلیم نماید. حال انکه موعدی برای اقدام فوق مقرر ننموده لذا تفکیک دو قسمت صدور رأی و تسلیم آن در بند 4 ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی صحیح به نظر نمیرسد و در دعوای ابطال رأی داور موضوع جلسه به نظر با عنایت به این که رأی در موعد مقرر قانونی توسط داور صادر گردیده قابل اجراست و صرف عدم تسلیم رأی به دادگاه برای ابلاغ به طرفین در موعد مقرر برای صدور رأی توسط داور از موارد ابطال رأی داور نمیباشد.
نظر اقلیت
باعنایت به این که تسلیم رأی توسط داور از تکالیف داور بوده که در ماده 485 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر گردیده و همچنین در بند 4 ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی کلمه صادر و تسلیم قید گردیده و در صدر این ماده بیان شده در موارد زیر رأی باطل است و قابلیت اجرایی ندارد لذا به نظر میتوان قائل به این تفکیک شده که در صورت عدم صدور رأی در موعد مقرر رأی داور باطل و در صورت عدم تسلیم رأی داور در مدت مقرر برای داوری میتوان قائل به عدم قابلیت اجرا بوده، هرچند اصل رأی صادره را باطل ندانست یعنی عدم صدور رأی در موعد مقرر توسط داور ناظر به بطلان قید شده در صدر ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی بوده و عدم تسلیم رأی داور در موعد مقرر برای داوری ناظر به قید عدم قابلیت اجرای قید شده در صدر ماده مذکور میباشد. لذا در مورد پرونده موضوع جلسه هر چند رای داور در موعد مقرر صادر گردیده اما چون مدتی بعد از موعد مقرر برای داوری تسلیم دادگاه شده قابلیت اجرا ندارد.
برگزار شده توسط : استان مازندران/شهر آمل
تاریخ برگزاری : 1400/10/28