پرسش
بنابر درخواست خواهان دادگاه بر اساس رای داوری، اجرائیه صادر میکند و محکومعلیه رأی داوری خارج از مهلت 20 روزه در شعبه دیگر دادگاه، دادخواست ابطال رأی داوری را مطرح میکند و قرار رد درخواست صادر و قطعی میشود. سپس دادگاه متعاقباً با بررسی اسناد و لایحه محکومعلیه متوجه میشود رأی داوری باطل و قابلیت اجرا نداشته است؛ آیا دادگاه میتواند به صرف درخواست محکومعلیه نسبت به لغو اجرائیه اقدام کند؟
نظر هیئت عالی
اولاً دادگاه نمیتواند به صرف درخواست شخصی که علیه وی رای داوری صادر شده و خارج از موعد اعتراض کرده نسبت به لغو اجرائیه اقدام کند. ثانیاً قانونگذار در ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی در خصوص اینکه چه آرائی اساساً باطل و غیر قابل اجرا هستند و چه مواردی به درخواست محکومعلیه رای داوری قابل ابطال است، سکوت اختیار کرده است. در اینگونه موارد باید بین حالاتی که ناظر به بطلان مطلق یا ذاتی رای داور است، مانند مواردی که موضوع قابلیت ارجاع به امر داوری را نداشته باشد، مانند دعوی ورشکستگی، دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی، بندهای 5 تا 7 ماده 489 قانون فوق و سایر حالات که مربوط به رعایت حق مربوط به اصحاب دعوی است و قابل ابطال است، تفکیک قائل شد. در مورد اول علیرغم صدور اجراییه دادگاه میتواند رأساً از دستور اجرا عدول کند، لکن در مورد اخیر که مربوط به حقوق شخصی درخواست کننده اجرای رای داور است، دادگاه اختیاری در لغو یا عدول از اجرائیه ندارد.
نظر اکثریت
اولاً؛ صدور حکم بر ابطال رأی داور مستلزم طرح دعوای مربوطه موضوع مواد 490 و 492 قانون آئین دادرسی مدنی است و دادگاه نمیتواند صرفاً با یک درخواست رأی داوری را باطل کند. ثانیاً؛ بر فرض اینکه دعوای ابطال رأی داوری از نظر شکلی رد شده باشد مانع این نیست که دادگاه اگر متوجه وجود یکی از شرایط ماده 489 قانون مذکور شد رأساً در راستای عموم و اطلاق ماده 11 قانون اجرای احکام مدنی دستور لغو اجرائیه را دهد و این با درخواست هم انجام میشود و نیازی به دادخواست نیست زیرا اجرائیه یک نوع دستور قضایی بر اجرا میباشد و قابل عدول است و اعمال ماده 489 قانون آئین دادرسی مدنی نیز مقید به زمان یا مرحلهای خاصی از دادرسی نیست. در کل هر زمان که دادگاه بنابر دلایل موجه نظر بر باطل بودن اجرائیه داشت بدون دادخواست رأساً میتواند ماده 11 قانون اجرای احکام مدنی را اعمال کند.
نظر اقلیت
هر نوع لغو اجرائیه صادره بر اساس رأی داور میبایست در قلمرو ماده 492 قانون آئین دادرسی مدنی با دادخواست ابطال رأی داور انجام شود و دادگاه نمیتواند با دستور اجرائیه را لغو کند بلکه باید قبل آن رأی بر ابطال رای داور صادر شود زیرا قانونگذار درخصوص لغو اجرای رای داور طریق خاصی را پیشبینی نموده است که باید رعایت شود و تا زمانی که رأی داوری باطل نشود اجرائیه آن باید اجرا شود ولی مهلت 20 روزه ماده 490 قانون آئین دادرسی مدنی در خصوص شرایط ماده 489 قانون مذکور است و محکومعلیه درهرزمانی که دادخواست دهد دادگاه بدون در نظر گرفتن مهلت 20 روزه باید دعوا را استماع کند.
برگزار شده توسط : استان تهران/شهر تهران
تاریخ برگزاری : 1400/12/03