وضعیت اعتبار و اجرای رای داوری با وجود رای قطعی در موضوع اختلاف

پرسش

بعد از صدور رای بدوی و بدون تجدیدنظرخواهی از حکم صادره و قطعی شدن رای، محکوم‌له و محکوم‌علیه در پرونده دیگری درخواست ارجاع امر به داوری را می‌کنند، دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را در خصوص کلیه اختلافات طرفین از جمله موضوع حکم صادره در پرونده اولی که رای قطعی صادر شده می‌نماید. بعد از صدور رای توسط داور، رای داور مورد رضایت محکوم‌له حکم صادره قبلی قرار نگرفته و به این جهت نامبرده از دادگاه صادرکننده رای درخواست صدور اجرائیه می‌نماید. حال اولاً آیا بعد از صدور رای و قطعی شدن آن، امکان ارجاع به داوری وجود داشته؟ ثانیاً: حال با وجود رای داوری به هرشکل آیا امکان صدور اجرائیه برای رای اول وجود دارد؟

نظر هیئت عالی

همانطور که طرفین می‌توانند بعد از صدور رأی قطعی توافق نمایند و به نوعی جلوی رأی صادره را بگیرند همچنین می‌توانند همه موضوعات خود را به داوری ارجاع دهند لذا اولاً؛ ارجاع موضوعات از جمله مسائل مطروحه در رأی قطعی به داوری امکان‌پذیر است. ثانیاً؛ با صدور رأی داور و در محدوده رأی صادره قطعی رأی مزبور قابلیت اجرا ندارد.

نظر اکثریت

باتوجه به قاعده فراغ دادرسی بعد از قطعیت رای دادگاه، دیگر حق ورود به آن جزء از طریق فوق‌العاده وجود ندارد و در قیاس اولویت نیز داور نمی‌تواند در آن مجدد ورود و رای صادر نماید. بعد از صدور رای و قطعی شدن آن، دیگر مرحله‌ای وجود ندارد تا داور امکان ورود پیدا نماید. داوری در مورد اختلاف است ولی در مانحن‌فیه با صدور رای، دیگر اختلاف مطرح نیست و فصل خصومت رخ داده است. در مورد سوال دوم؛ هرچند ارجاع به داوری صحیح نبوده است ولی تا زمانی که رای داوری ابطال نشده امکان صدور اجرائیه وجود ندارد.

نظر اقلیت

وفق ماده 454 قانون آئین دادرسی مدنی، کلیه اشخاص می‌توانند در تمام مراحل دادرسی اختلاف خود را به داوری ارجاع بدهند و یکی از مراحل دادرسی اجرای حکم است. این امر در ماده 494 قانون آئین دادرسی مدنی نیز در مرحله فرجام‌خواهی نیز به نوعی دیگر تاکید شده است. ایضاً توجه به ماده 480 آئین دادرسی مدنی که داوران از صدور رای بر خلاف مفاد حکمی که در امر جزائی، نکاح یا طلاق یا نسب ممنوع شده است، موید این موضوع می‌باشد که مفهوم مخالف این ماده بیانگر این است که اگر رای، متضمن امور فوق نباشد داوری می‌تواند در خصوص آن ورود نماید. لذا با توجه به حصول سازش طرفین، ارجاع به داوری صحیح بوده است و باتوجه به صحیح بودن داوری، دیگر امکان صدور اجرائیه برای رای اول نیست.

برگزار شده توسط : استان گیلان/ شهر طوالش

تاریخ برگزاری : ۱۴۰۰/۰۶/۱۰