عدم تفاوت خواسته های ابطال یا بطلان رای داور

تاریخ نظریه: 19/7/1396
شماره نظریه: 7/96/1646
شماره پرونده: 1751-139-95

دو نفر به لحاظ حدوث اختلاف هر یک داور انتخاب و بر داوران رجوع می کنند (جمعا دو داور) داوران پس از رسیدگی در نهایت، در یک سند، رای متعارض صادر می کنند بدین نحو که داور الف شخص ب را 1000000 ریال بدهکار می‌کند و بالعکس داور ب شخص الف را 1000000 ریال بدهکار می کند.
1- آیا انتخاب دو داور که در دعاوی خانوادگی نیز وفق آیه قرآنی رواج دارد به شیوه مذکور از سوی طرفین اختلاف قانونی است یا باید داوران به نحو فرد باشند؟
2- آیا صدور رای از سوی دو داور به نحو متعارض و متهافت در یک سند، رای داوری محسوب است یا اساسا با توجه به مشخصه یک رای و مفهوم آن، رای محسوب نمی شود زیرا هیات داوری مانند تعدد قاضی در دادگاه الزاما باید یک رای صادر نمایند.
3- تصمیم دادگاه صدور حکم به بطلان رای داوری است یا صدور حکم به اعلام بطلان (خود به خود باطل بودن رای داوری)؟ یا تصمیم دیگری باید اتخاذ نماید؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

1 و2- اولا از مواد 459 و 464 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی 79 استفاده می‌شود در کلیه مواردی که هریک از طرفین، داور اختصاصی تعیین می‌کند، تعیین داور سوم الزامی است و گرنه انجام داوری مقدور نمی‌باشد. ثانیا: داوری موضوع مواد 27 و 28 قانون حمایت خانواده 1391 به طور کلی خارج از شمول مقررات داوری موضوع مواد 454 و بعد قانون آیین دادرسی در امور مدنی و ماهیتا با هم متفاوتند.
3- صرف نظر از ابهامی که در سوال وجود دارد، قانونگذار در برخی از مواد قانون آیین دادرسی در امور مدنی مانند مواد 490 و 491 این قانون از اصطلاح «...حکم بر بطلان....» رای داور و در ماده 492 این قانون از اصطلاح «... ابطال رای داور...» استفاده کرده است و در هر حال رای دادگاه در این خصوص جنبه اعلامی دارد.